Boekpraat.nl
Henk Hagenberg - mijn beste boeken, samengevat
 

 

Dragons trail (3 van 4)

     ...naar de St. Peterburgse Hermitage...

 

   

 

 

Hermitage, 1732-1917,
1ste architect Bartomeo Rastelli

 

Naar de St. Peterburgse Hermitage
Catherine de Grote (1726-1796, gekroond tot Tsarina in 1762) wordt beschreven als ‘bigger than life’. De Russische kroonprins Peter was met haar getrouwd toen ze nog prinsesje was van een onbetekenend Duits vorstendommetje. Kort na zijn troonbestijging stierf hij heel erg plotseling en werd Catherine geïnstalleerd door de paleisgarde. Een prima keus! Ze was kloek van postuur en karakter, energiek, imperialistisch en in alle zaken van het leven onverzadigbaar: grondgebied, seks en zeker ook kunst. Ze begreep goed dat blijvende glorie juist met kunst verworven kan worden. Daarvoor was een eerste klas locatie beschikbaar: het nog lege Hermitage complex van (grootvader) Peter de Grote.
Een start werd gemaakt met de aankoop van de collectie van 600 schilderijen van graaf Heinrich von Brühl, minister van August III van Saksen. (zijn herinnering leeft voort in het Brühlsche Terrasse in Dresden). Ook kocht ze voor een vorstelijk bedrag de hele bibliotheek van Diderot. Zijn dankbaarheid hiervoor bewees hij door de aankoop van de Crozat collectie met grote volharding door begrijpelijk Frans verzet  heen te loodsen.  
Zo legde Catherina de basis voor de ongeëvenaarde kunstverzameling van de Hermitage. Rafaëls paneel had daarin een unieke positie aangezien St. Joris de beschermheilige was van het Russische leger. Na de nederlaag van Napoleon in Rusland, werd het geëerd als een vrijwel heilig icoon en symbool van de Romanov dynastie.
Hoe de Hermitage zich verder ontwikkeld tot professioneel museum, ondanks de brand in 1837,  wordt door Joanna Pitman levendig verteld, zij het met onvermijdelijke Westers dédain over hongerende horigen, dronkenschap, akelige winterkou en andere clichés over Rusland.

1917 Oorlog en Revolutie.
De eerste wereldoorlog verliep slecht voor Rusland: in september ’17 veroverden de Duitsers Riga en naderden St. Peterburg tot 200 kilometer. Graaf Dimitry Tolstoy, de directeur van de Hermitage, trof in allerijl voorbereidingen zijn kunstschatten te evacueren naar Moskou. Overal heerst chaos, het Winterpaleis werd bedreigd door de kanonnen van het pantserschip Potemkin. In Oktober namen de bolsjewieken de macht over maar waren niet in staat de massa tegen te houden. De drankvoorraden van het palies werden geplunderd. Gelukkig bleven de in 600 kratten gepakte kunstwerken onopgemerkt. Ondanks de om zich heen grijpende burgeroorlog lukte het toch de kratten op de trein te zetten naar Moskou. Kort daarna hoorde Tolstoy echter dat het Kremlin gebombardeerd zou zijn. Direct stuurde hij een vertrouweling naar Moskou, dwars door de linies, en die telegrafeerde dat ondanks heftige strijd de kratten godlof veilig waren.
De zorgen waren echter nog niet voorbij. Het communistische  bewind  verachte de ‘oude, muffe bourgeois cultuur van de Hermitage’ en benoemde in de topleiding  een politiek correcte functionaris met affiniteit naar de revolutionaire kunst van dadaïsme en futurisme. 
Bovendien was  de vrouw van Lenin, de exotische schoonheid Natalya Sedova, vastbesloten om alle kratten in Moskou te houden voor een museum onder haar eigen beheer.
Uiteindelijk werd de soep niet zo heet gegeten: in 1920 keerde alles weer terug naar St. Peterburg.

Catherine de Grote in reiskostuum, na 1787, niet gesigneerd

 

 

 

 Graaf Dimitri Tolstoy, directeur Hermitage 1909- 1918 door Osip Braz.