Boekpraat.nl
Henk Hagenberg - mijn beste boeken, samengevat
 

 


De stad die de misdaad om zeep helpt


Guus Valk  zaterdag 05-01-2013 (uittreksel)

New York had onlangs zijn eerste dag zonder moord. Maar niet  door de zero tolerance-aanpak van de vorige burgemeester. Het geheim van de groeiende veiligheid in de 'crime kapitaal' van Amerika.

Het dertigste politiedistrict rond West 151 Str. In Manhattan, is in twintig jaar tijd aanmerkelijk veiliger geworden. In 1990  werden er 55 mensen vermoord. Plus 44 verkrachtingen en 892 berovingen. Vorig jaar werden er twee moorden geregistreerd, 21 verkrachtingen en 246 berovingen. De misdaad is hier sinds 1990 met 77 procent afgenomen. Deze cijfers zijn tekenend voor de hele stad. 'Crime capital' New York is inmiddels een van de veiligste miljoenensteden van de Verenigde Staten. Drie weken geleden, op maandag 26 november, beleefde New York een unieke, bijna misdaadloze dag: de politie kreeg niet één melding van moord, schiet- of steekpartij. De criminaliteit in steden als Detroit, Los Angeles en Philadelphia daalde sinds 1990 met 20 tot 40 procent. In New York was dat 80 procent, zegt hoogleraar criminologie Franklin Zimring, van de Universiteit van Californië, Berkeley. New York is ongeveer net zo veilig als in de jaren vijftig. Alleen: nu wonen er veel meer mensen.

In het boek The city that became safe legt hij uit dat er eigenlijk niets uit te leggen valt. Criminologen zoeken altijd naar duidelijke oorzaken. Maar in New York voldoen de meeste verklaringen niet. Zijn die criminelen opeens weg? Nee, ze zitten gewoon thuis. Ze zijn misschien niet opeens lid van het kerkkoor, maar veruit de meesten zijn gewoon gestopt met roven of moorden.

De hoogleraar heeft een verklaring voor het afnemende geweld. Maar eerst wil hij de mythes, de urban legends, ontzenuwen. De belangrijkste mythe, zegt hij, is dat New York een stad van zero tolerance is geworden. Dat was de belofte van Rudy Giuliani, die tussen 1994 en 2002 burgemeester was van de stad. Giuliani verklaarde de oorlog aan drugs, en zei dat de politie voortaan ook kleine vergrijpen, zoals door rood licht rijden, streng zou straffen. De politie zou weer de baas op straat worden.

Zimring: Dat was grotendeels pr-praat. Sinds 1994 zijn alle steden in de Verenigde Staten streng gaan straffen, maar New York werd juist milder. Landelijk nam het aantal gedetineerden toe met 65 procent, terwijl het in New York in diezelfde tijd met 28 procent daalde.

De andere mythe die New York achtervolgt, is dat de stad minder arm en etnisch gesegregeerd is geworden. Zwarte wijken als Harlem en latino-wijken als The Bronx zijn gemengder geworden. Rijkere blanke yuppen lopen nu door de straten van Harlem, aangetrokken door de goedkopere woningen. Zimring: Sociaal-economisch doen de wijken met de grootste criminaliteit het niet veel beter dan twintig jaar geleden. Nog altijd is de werkloosheid hoog, zijn de scholen slecht en is er weinig uitzicht op een beter leven. De aanname dat misdaad veroorzaakt wordt door sociale factoren, gaat evenmin op in New York. Al met al, zegt Zimring, hebben we criminaliteit al die jaren verkeerd begrepen.

Dit is er volgens Zimring wèl aan de hand: misdadigers zijn meestal gelegenheidsdaders. De meeste moorden in Harlem werden gepleegd door uit de hand gelopen ruzies over crack. De meeste overvallers besluiten tot hun daad in een impuls. Verkrachters: idem. Om misdaad te bestrijden, zegt hij, moet je dus voorkomen dat mensen de kans krijgen. Als iemand ervan weerhouden wordt om te moorden, is de kans niet groot dat hij het een dag later alsnog probeert.

De politie in New York heeft dat goed begrepen. Terwijl Giuliani de wereldpers haalde met zijn zero tolerance-beleid, voerde zijn politie een heel ander beleid. Op de kaart van New York werden stippen gezet waar moorden, overvallen en verkrachtingen het meest voorkwamen. Op die plekken, meestal straathoeken met een slijterij, werden agenten neergezet. Ook werd het bijna onmogelijk gemaakt om in de metro, waar veel reizigers werden overvallen, zwart te rijden. Deze twee belachelijk goedkope maatregelen voorkwamen volgens Zimring dat criminelen in de verleiding kwamen een misdrijf te plegen. De kritiek binnen de politie was altijd: ach, dan doen die mensen het morgen alsnog. Maar dat klopt niet.

De oorlog tegen drugs slaagde gedeeltelijk. Crack verdween uit de straten, maar de handel in harddrugs is nog altijd groot. Het belangrijkste verschil is volgens Zimring dat de bendes nu onzichtbaarder handelen, meestal gewoon thuis. Drugsconflicten op straat, waarbij veel doden vielen, komen daardoor veel minder voor. De oorlog tegen drugs heeft New York niet gewonnen. De oorlog tegen criminaliteit wel. Dat is uiteindelijk wat telt.

Tegelijkertijd werd, tegen de landelijke trend in, meer geld vrijgemaakt voor reclassering. Dalende recidivecijfers in de stad laten zien dat ook die aanpak werkt.

Stanley Richards van The Fortune Society begeleidt al jaren voormalige gevangenen in New York. Er keren er dit jaar 23.000 terug in de stad. Ze hebben begeleiding nodig, want meestal hebben ze geen huis of baan om naar terug te keren.

Waar nu het complex Castle Gardens staat, was het tien jaar geleden nog verlaten en stil. Nu is het er druk. Kinderen spelen op straat, de supermarkten en eettentjes om de hoek, op Broadway, zijn allemaal open. Een eenzame politieagent waakt op de hoek van de straat. Buurtbewoners vertellen dat de meeste huizen dichtgespijkerd waren, dat de straten onverlicht waren en dat niemand zich in het donker buiten waagde. Veel bewoners hadden er bezwaar tegen dat uitgerekend in deze buurt vier jaar geleden woningen voor ex-gedetineerden werden gebouwd. Stanley Richards bevestigt dat: Mensen zeiden: 'We hebben het al zo zwaar, en dan stoppen jullie ook nog eens meer dan honderd moordenaars en dealers in onze wijk.' De bewoners hebben, om hun goede wil te tonen, meegeholpen aan het ophangen van straatverlichting. Toen bleek dat ze niemand tot last waren, is de rust weergekeerd.

Richards zegt dat de New Yorkse aanpak een voorbeeld kan zijn voor andere miljoenensteden. Meer politie op straat en goede begeleiding van vrijgekomen gevangenen is niet duur. Een extra gevangenis bouwen is veel duurder dan een paar agenten op straat neerzetten. De harde aanpak, die politici hun kiezers altijd beloven, werkt niet. New York is daar het bewijs van. You can't lock your way out of crime.

'Die criminelen zijn niet weg, ze zitten nu thuis'Franklin Zimring, criminoloog

Op dit artikel rust auteursrecht van NRC Handelsblad BV, respectievelijk van de oorspronkelijke auteur.